ARCHRSUTHESIS: มิถุนายน 2012

บทนำ

พิพิธภัณฑ์

ความหมายของพิพิธภัณฑ์ " ตามที่สภาการพิพิธภัณฑ์ระหว่างชาติ หรือ ICOM (International Council of Museums) ได้ให้คำจำกัดความไว้แล้วว่า

" พิพิธภัณฑ์ คือ หน่วยงานที่ไม่หวังผลกำไร เป็นสถาบันที่ถาวรในการรวบรวม สงวนรักษา ศึกษาวิจัย สื่อสาร และจัดแสดงนิทรรศการ ให้บริการแก่สังคมเพื่อการพัฒนา โดยมีความมุ่งหมายเพื่อการค้นคว้าการศึกษา และความเพลิดเพลิน โดยแสดงหลักฐานต่างๆ ที่เกี่ยวกับมนุษย์และสภาพแวดล้อม สิ่งซึ่งสงวนรักษาและจัดแสดงนั้นไม่ใช่เป็นเพียงวัตถุ แต่ได้รวมถึงสิ่งที่มีชีวิตด้วยโดยรวมไปถึง สวนสัตว์ สวนพฤกษชาติ วนอุทยาน สถานที่สงวนสัตว์น้ำ และสถานที่อันจัดเป็นเขตสงวนอื่นๆ รวมทั้งโบราณสถานและแหล่งอนุสรณ์สถาน ศูนย์วิทยาศาสตร์และท้องฟ้าจำลอง "

ประเด็นที่มาโครงการ

เนื่องจากปัจจุบันผู้คนมักมองข้ามเรื่องบุญ-บาป ไป อาจเป็นเพราะสภาพสังคมปัจจุบันมีความเจริญมากยิ่งขึ้น มีการแข่งขันสูง ทำให้คนให้ความสำคัญแต่การหาเลี้ยงชีพว่าจะทำอย่างไรให้มีเงินมากที่สุด รวมไปถึงการลุ่มหลงอยู่ในกิเลศ โดยไม่คิดคำนึงถึงความถูก-ผิด จะเห็นได้จากสภาพสังคมในปุจจุบันซึ่งมีปัญหาตามมามากมาย เนื่องจากคนขาดจิตสำนึก แล้วความยั้งคิดที่จะกระทำสิ่งใดสิ่งนึงโดยไตร่ตรองก่อน จะเห็นได้จากอัตราของปัญหาอาชญากรรมภายในประเทศไทยรวมไปถึงกรุงเทพมหานครมีแนวโน้มสูงขึ้น โดยจะเห็นได้จากข่าวในหน้าหนังสือพิมพ์ที่จะมีอาชญากรรมไม่มากก็น้อยในทุกเล่มและทุกวัน จนทำให้มองเหมือนว่าเป็นเรื่องปกติไปเสียแล้ว ในฐานะผู้ศึกษาด้านการออกแบบจึงมีความเห็นว่า ถ้าเราจะสร้างหรือสถาปัตยกรรมชิ้นหนึ่งขึ้นมาสถาปัตยกรรมชิ้นนั้นควรจะมีส่วนช่วยหรือจรรโลงสังคมในด้านใดด้านหนึ่งไม่มากก็น้อย ผมจึงเลือกที่จะทำพิพิธภัณฑ์นรก-สวรรค์ เพื่อแป็นสื่อๆหนึ่งที่เป็นส่วนช่วยกระตุ้นจิตสำนึกของบุคคลที่เข้ามาเยี่ยมชม รวมไปถึงให้มีความตระหนักถึงการทำความชั่วและการทำความดี โดยอาจจะเป็นการปลูกฝังเยาวชนที่เข้ามาเยี่ยมชมหรือผู้ปกครองเพื่อจะได้นำไปอบรมสั่งสอนลูกหลาน อีกทั้งนรก-สวรรค์ เป็นเรื่องที่บุคคลทั่วไปรู้จักและเข้าถึงง่ายกว่าหลักธรรมคำสอนอื่นในพุทธศาสนา อีกทั้งทุกศาสนาก็มีการพูดถึงนรก-สวรรค์เช่นกัน ซึ่งอาจแตกต่างกันในรูปแบบบางประการ จากที่กล่าวมาจึงนำมาเป็นประเด็นให้เกิดโครงการนี้ขึ้นมาจะ

จากตารางได้ว่าทุกพื้นที่ของกรุงเทพมหานครล้วนมีอาชญากรรมทั้งสิ้น

จากตารางบุคคลที่เป็นเหยื่ออาชญากรรมมีทุกช่วงอายุ

จากตารางจะเห็นได้ว่าอาชญากรรมสามารถเกิดได้ทุกช่วงเวลา

1. ประเด็นที่มาโครงการด้านหน้าที่ใช้สอย

จากประเด็นที่มาโครงการข้างต้นที่จะเห็นจากปัญหาอาชญากรรมและตารางอาชญากรรมที่เกิดขึ้นในทุกพื้นที่ของกรุงเทพมหานคร เกิดขึ้นกับบุคคลทุกวัย และทุกเวลานั้น จึงนำมาให้เกิดหน้าที่ใช้สอยของโครงการพิพิธภัณฑ์ ที่จะมีทั้งส่วนของนรกและสวรรค์ซึ่งจะเป็นการจำลองและตีความมาจากคำสอนของพระพุทธศาสนาในเรื่องนรก-สวรรค์เพื่อให้บุคคลที่เยี่ยมชมได้สัมผัสถึงความน่ากลัวและความรู้สึกกดดันของนรกเพื่อให้รู้สึกตระหนักและเกรงกลัวต่อการทำความชั่วจากความเชื่อที่ว่า "ทำดีได้ดี ทำชั่วได้ชั่ว" ในอีกด้านหนึ่งในส่วนสวรรคืก็จะให้ผู้เยี่ยมชมเกิดความรู้สึกสบาย น่าอยู่ ตามคติความเชื่อเช่นเดียวกัน ทั้งนี้ไม่มีใครตอบได้ว่า นรก-สวรรค์ มีจริงหรือไม่? แต่จุดประสงค์ของโครงการมีเพื่อกระตุ้นและปลุกจิตสำนึกให้ผู้เยี่ยมชมให้ทำความดีละเว้นความชั่ว

2. ประเด็นที่มาด้านรูปฟอร์ม

โดยส่วนใหญ่จะเน้นไปในการออกแบบภายในให้มีความรู้สึกแตกต่างกันในการรับรู้ของพื้นที่นรก-สวรรค์อย่างสิ้นเชิง กล่าวคือ ในพิ้นที่นรกนั้นจะให้ผู้เยี่ยมชมรู้สึกถึงความกดดัน อึดอัด กไม่สบายเพื่อให้รับรู้ถึงความน่ากลัวของนรกตามหลักคำสอนในพระพุทธศานา ในทางกลับกัน ในพื้นที่สวรรค์จะให้ผู้เยี่ยมชมมีความรู้สึก สบาย ผ่อนคลาย เพื่อให้รับรู้ถึงความน่าอยู่ของสวรรค์ ความสะดวกสบายของสวรรค์

เพื่อให้ผู้ชมเกิดความคิดและเห็นถึงความแตกต่างของ 2 พื้นที่อย่างชัดเจน อีกทั้งจะทำให้ผู้เยี่ยมชมเกิดการรับรู้ได้ง่ายไม่ต้องตีความมากนักเนื่องจากกลุ่มเป้าหมายมีเยาวชนด้วยจึงอยากให้ผู้เยี่ยมชมทุกกลุ่มสามารถรับรู้ถึงสิ่งที่สื่อผ่านที่ว่างได้ง่ายและชัดเจน แต่อย่างไรก็ตามก็ยังมีการออกแบบภายนอกที่ดูสดุดตาและมีความสวยงามอีกด้วย

3. ประเด็นที่มาด้านเทคโนโลยี

จะมีการประชาสัมพันธ์โครงการทางอินเตอร์เน็ต และ social network เนื่องจากเข้าถึงได้ง่าย รวมไปถึงปัจจุบันเทคโนโลยีการสื่อสารเป็นไปได้ง่ายและรวดเร็วอีกท้งปัจจุบันเยาวชนให้ความสนใจ social network มาก

ในส่วนพิพิธภัณฑ์ก็จะมีการนำสื่อในด้านต่างๆที่ปัจจุบันเทคโนยีได้เข้ามามีส่วนสำคัญในพิพิธภัณฑ์อาทิเช่น สื่อแสดงหุ่น 3 มิติ เป็นต้น

กลุ่มเป้าหมาย

กลุ่มเป้าหมายหลัก : พุทธศาสนิกชนที่เข้ามาใช้งานในพื้นที่พุทธมณฑล กลุ่มนักเรียน นักศึกษาที่มีการจัดทรรศนศึกษา

กลุ่มเป้าหมายรอง : นักท่องเที่ยวต่างชาติ และผู้สนใจทั่วไป

ที่ตั้งโครงการ

พุทธมณฑล เป็นสถานที่สำคัญทางพุทธศาสนาอยู่ในอำเภอพุทธมณฑล จังหวัดนครปฐม มีเนื้อที่ 2,500 ไร่ สร้างขึ้นเพื่อฉลองวาระกึ่งพุทธกาล เมื่อ พ.ศ. 2500 มีพระพุทธรูปปางลีลาประจำพุทธมณฑล เรียกว่า

พระศรีศากยะทศพลญาณ ประธานพุทธมณฑลสุทรรศน์ ออกแบบโดย ศาสตราจารย์ ศิลป์ พีระศรีพระพุทธรูปนี้มีความโดดเด่นทางผ้าจีวรที่พลิ้วเหมือนจริง ( พระพุทธรูปนี้สร้างเสร็จและฉลอง เมื่อ พ.ศ. 2525 คราวสมโภชกรุงรัตนโกสินทร์ครบ 200 ปี )

พุทธมณฑลในปัจจุบันนอกจากจะเป็นศูนย์รวมการจัดกิจกรรมทางพระพุทธศาสนาและจัดประเพณีกิจกรรมต่าง ๆ แล้ว ยังเป็นสวนสาธารณะขนาดใหญ่ที่เปิดให้ประชาชนทั่วไปเข้าไปพักผ่อนได้
อีกด้วย

พื้นที่โครงการ : 18,564 ตร.ม.

- การเข้าถึง : เนื่องจากที่ตั้งอยู่บริเวณกลางพุทธมณฑล จึงใช้ระยะทางพอสมควรในการเข้าถึง

- การมองเห็นและลักษณะเชื้อเชิญ : มีการมองเห็นที่ชัดเจนเนื่องจากอยู่บริเวณกลางพุทธมณฑลและไม่มีอาคารโดยรอบบดบัง มีการเชื้อเชิญที่ดีเนื่องจากโครงการอยู่กลางพุทธมณฑลและไม่ไกลจากทางเข้ามากนัก

- สภาพแวดล้อมโดยรอบและอาคารโดยรอบ : ตัวที่ตั้งจะติดกับถนน 1 ด้านและมีน้ำล้อมรอบ ทำให้ตัวอาคารโดดเด่นขึ้นมา

- ความสัมพันธ์ระหว่างอาคารโดยรอบ : เนื่องจากอาคารอยู่ไม่ห่างจากอาคารโดยรอบมากนักจึงพอจะทำให้ส่วนหอสมุดและพิพิธภัณฑ์มีความเชื่อมโยงกับโครงการได้ดี

พื้นที่ใช้สอยโครงการ